Ochrona praw autorskich

Ochrona praw autorskich

Prawo autorskie

Na podstawie ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, prawem autorskim nazywamy zbiór norm prawnych, składających się na prawo własności intelektualnej oraz ogół praw. Prawa przysługują twórcy utworu, pozwalając mu tym samym na decydowanie o jego publicznym udostępnianiu i czerpaniu korzyści finansowych. Twórcą może być jedynie osoba fizyczna, niezależnie od wieku, czy stanu psychicznego.

Utwór staje się przedmiotem prawa autorskiego od chwili ustalenia, czyli w momencie zapoznania się z dziełem przez inną osobę, niż twórca. Dodatkowo utwór, nie musi być skończony, a poza tym twórca nie musi go nigdzie zgłaszać, ani spełniać żadnych warunków, aby był chroniony. Musi natomiast być rezultatem pracy kreatywnej, nie może być powieleniem lub odtworzeniem istniejącego już dzieła.

Aby dzieło mogło zostać uznane za utwór, musi spełnić wszystkie następujące trzy cechy:

  • musi być rezultatem pracy człowieka
  • musi być przejawem działalności twórczej
  • musi mieć charakter indywidualny

Według ustawy przedmiotem prawa autorskiego jest wszelka twórczość indywidualna, niezależnie od postaci, przeznaczenia, wartości i sposobu wyrażenia. W szczególności są to dzieła:

  1. Wyrażone słowem, symbolami matematycznymi lub znakami graficznymi
  2. Fotograficzne
  3. Plastyczne
  4. Muzyczne
  5. Sceniczne, choreograficzne itp.
  6. Architektoniczne
  7. Audiowizualne (filmowe)

Jako przedmiot prawa autorskiego nie uznaje się odkryć naukowych, idei, metod i zasad działania, koncepcji matematycznych, jak i również dokumentów i projektów urzędowych, opisów patentowych lub ochronnych, czy też prostych informacji prasowych.

Prawa autorskie – osobiste i majątkowe

Prawa autorskie można podzielić na dwa rodzaje osobiste oraz majątkowe. Pierwsze prawo przysługuje autorowi względem utworu, jest bezterminowe i nie podlega zrzeczeniu się lub zbyciu więzi twórcy z utworem. Twórca może natomiast upoważnić osobę, która jako pełnomocnik będzie mogła wykonywać wszystkie czynności autora, zarówno z zakresu praw osobistych, jak i majątkowych.

Autorskie prawo osobiste uprawnia autora między innymi do:

  • oznaczenia dzieła swoim nazwiskiem lub pseudonimem
  • decydowania o udostępnianiu publicznym
  • kontrolowania sposobu korzystania z utworu
  • nienaruszalności formy i treści dzieła
  • wycofania utworu z obiegu

Prawo autorskie majątkowe ma na celu zabezpieczenie interesów twórcy, pozwala wyłącznie twórcy na korzystanie z dzieła, rozporządzanie i na wynagrodzenie. Każdy chcąc skorzystać  z danego utworu, musi uzyskać zgodę autora. Prawa mogą przejść na inną osobę tylko w przypadku dziedziczenia lub na podstawie umowy, tak zwanej licencji. Ponadto prawa majątkowe są ograniczone w czasie, co oznacza, że wygasają 70 lat po śmierci twórcy lub od daty pierwszego rozpowszechnienia.  

Prawo autorskie w internecie

Internet oraz wszelkie media i nośniki elektroniczne również są objęte przepisami z ustawy o prawie autorskim. Ze względu na określoną specyfikę sieci, należy być bardziej rozważnym. Należy pamiętać o tym, że umieszczane w sieci przekazy słowne, muzyczne, plastyczne i inne nie upoważniają nas do ich bezpłatnego kopiowania, a jedynie do bezpłatnej dostępności. Z wyjątkiem sytuacji, gdy sam autor informuje o możliwości skopiowania danej treści. Utwory w internecie to przede wszystkim:

  • koncept strony internetowej jej kolorystyka i układ
  • zawartość stron internetowych
  • treści słowne, muzyczne, plastyczne

Naruszenia praw autorskich w internecie

Przy ciągłym rozwoju internetu i świadczonych w nim usług oraz milionach przesyłanych informacji, codziennie w internecie pojawiają się dziesiątki tysięcy nielegalnie umieszczanych treści. Wachlarz dostępnych, różnego rodzaju, materiałów w internecie, sprawił, że naruszenia praw, staje się powszechnym problemem. Mamy w tej sytuacji dotyczenia z piractwem oraz ogólnym naruszeniem praw autorskich. Jakie działania powinniśmy podjąć, gdy zostaniemy ofiarami piractwa w internecie?

Guardem prowadzi specjalnie działania, dzięki którym przeszukuje internet w celu odnalezienia nadużyć, nielegalnie udostępnionych plików oraz materiałów, które zawierają treści objęte ochroną praw autorskich. Następnie przystępujemy do działań związanych z usunięciem skradzionych treści oraz odnośników, przez które można było je odnaleźć.

Za wykorzystanie twórczości autora, bez jego zgody grozi poniesienie odpowiedzialności cywilnej oraz odpowiedzialności karnej w postaci grzywny i pozbawienia wolności do 2 lat, a w przypadku czerpania zysków ze skradzionych materiałów, do 5 lat.  

Jako czynny użytkownik internetu należy mieć to na uwadze i być ostrożnym w umieszczaniu i pobieraniu plików. A jako autor twórczości dostępnej w internecie, lepiej mieć pod kontrolą, czy nasze dzieła nie są nielegalnie wykorzystywane lub czy ktoś nie narusza naszych praw autorskich.